Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych to częsta przyczyna bólu i ucisku twarzy, uczucia zatkanego
nosa, ściekania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, nawracających infekcji oraz osłabienia węchu.
Pacjenci często zgłaszają też ból czoła, policzków lub nasady nosa, pogorszenie oddychania przez nos,
przewlekły katar, kaszel nasilający się nocą i uczucie „ciężkiej głowy”. Jeżeli objawy utrzymują się długo
lub często wracają mimo leczenia farmakologicznego, warto skonsultować się z laryngologiem.
Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia opornych postaci chorób zatok jest FESS – endoskopowa
operacja zatok przynosowych. Zabieg wykonywany jest przez nos, bez cięć na twarzy, z użyciem
precyzyjnej optyki. Jego celem jest udrożnienie naturalnych ujść zatok, usunięcie zmian zapalnych,
polipów i przeszkód anatomicznych oraz przywrócenie prawidłowej wentylacji i odpływu wydzieliny.
Dzięki temu możliwe jest nie tylko znaczące zmniejszenie dolegliwości, ale też ograniczenie nawrotów
infekcji i poprawa komfortu codziennego funkcjonowania.
W wielu przypadkach przewlekłe problemy z oddychaniem przez nos nie wynikają wyłącznie z choroby
zatok. Częstą przyczyną są również skrzywienie przegrody nosowej oraz przerost małżowin
nosowych, które mogą dodatkowo nasilać objawy, utrudniać leczenie i pogarszać drożność nosa. Dlatego
podczas kwalifikacji do zabiegu lekarz ocenia nie tylko zatoki, ale także całą anatomię nosa i w razie
potrzeby proponuje leczenie operacyjne także tych zmian.
FESS daje szansę na wyraźną poprawę oddychania, zmniejszenie liczby nawrotów zapalenia zatok i
odzyskanie komfortu życia. Ostateczny zakres leczenia zawsze dobierany jest indywidualnie po badaniu
laryngologicznym i diagnostyce obrazowej.
Wskazania i objawy: FESS zaleca się u pacjentów z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych
opornym na leczenie farmakologiczne. Typowe objawy to długo utrzymujący się lub nawracający katar,
uczucie zatkanego nosa, ból i uczucie ucisku w okolicy czoła, oczodołów i nasady nosa, zaburzenia lub
utrata węchu, przewlekłe zmęczenie, a także spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła. U niektórych
pacjentów pojawiają się też częste ostre zapalenia zatok, zapalenia spojówek, kaszel nocny oraz objawy
neurologiczne (ból głowy, zawroty) związane z przewlekłym stanem zapalnym zatok sitowych i
klinowych.
Diagnostyka: podstawą rozpoznania jest szczegółowy wywiad oraz badanie laryngologiczne z
endoskopią nosa i nosogardła. W celu oceny stopnia zaawansowania zmian wykonuje się tomografię
komputerową zatok (CT zatok w projekcji cienkowarstwowej) – jest to badanie obowiązkowe przed
planowaną operacją. Dodatkowo wykonuje się ocenę drożności nosa, ewentualnie posiew wydzieliny przy
podejrzeniu zakażeń bakteryjnych oraz badania krwi (morfologia, CRP, poziom eozynofilów), szczególnie
u pacjentów z podejrzeniem komponenty alergicznej lub polipowatości. W niektórych przypadkach
wskazana jest także konsultacja alergologiczna.
Przebieg zabiegu: operacja przeprowadzana jest przez naturalne przewody nosowe z użyciem sztywnego
endoskopu i zestawu specjalistycznych narzędzi (mikrodebrider, shaver, koblacja). Laryngolog usuwa
zmiany patologiczne (np. polipy, torbiele, pogrubiałą błonę śluzową), poszerza ujścia naturalne zatok,
usuwa przerośniętą część małżowin nosowych oraz oczyszcza przestrzenie zatok sitowych, szczękowych,
czołowych i klinowych. Wszystko odbywa się pod kontrolą wzroku na monitorze endoskopowym. Zabieg
trwa zwykle od 60 do 120 minut, w zależności od rozległości zmian.
Przygotowanie do zabiegu: przed operacją wymagane jest wykonanie tomografii zatok, konsultacja
anestezjologiczna, badania laboratoryjne (morfologia, APTT, INR, elektrolity). Należy poinformować
lekarza o ewentualnym stosowaniu leków rozrzedzających krew. Przed operacją pacjent powinien
pozostać na czczo przez minimum 6 godzin.
Zalecenia pooperacyjne: po zabiegu mogą występować umiarkowane bóle głowy, krwawienie z nosa,
uczucie zatkania nosa i spływanie wydzieliny z krwią – są to objawy normalne. Zaleca się stosowanie
leków przeciwbólowych, kropli obkurczających i izotonicznych płukanek do nosa (np. sól fizjologiczna,
roztwory z wodą morską). Konieczne są regularne kontrole laryngologiczne oraz oczyszczanie nosa z
wydzieliny (tzw. toalety pooperacyjne). W okresie rekonwalescencji (2–3 tygodnie) pacjent powinien unikać wysiłku fizycznego, przegrzewania, pływania i długiego przebywania w zadymionych pomieszczeniach.
Przeciwwskazania: aktywne infekcje górnych dróg oddechowych, nieuregulowane zaburzenia
krzepnięcia, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, choroby ogólnoustrojowe w fazie dekompensacji.
