Artroskopia kolana

Artroskopia kolana to małoinwazyjna procedura chirurgiczna, która umożliwia jednoczesną ocenę i leczenie struktur znajdujących się wewnątrz stawu kolanowego. Zabieg przeprowadza się bez otwierania stawu – zamiast rozległego cięcia operacyjnego chirurg wykonuje niewielkie nacięcia o długości kilku milimetrów. Przez jedno z nich wprowadza artroskop, czyli cienki instrument wyposażony w źródło światła i miniaturową kamerę, przez pozostałe – precyzyjne narzędzia operacyjne.

Obraz z wnętrza stawu przekazywany jest w powiększeniu na monitor, dzięki czemu operator widzi łąkotki, chrząstkę stawową, więzadła krzyżowe oraz błonę maziową znacznie dokładniej, niż pozwala na to jakiekolwiek badanie obrazowe. To zasadnicza przewaga tej metody: artroskopia kolana ma charakter diagnostyczno-leczniczy. W trakcie jednego zabiegu można potwierdzić rozpoznanie, a następnie od razu wykonać niezbędną naprawę – zszyć lub oczyścić uszkodzoną łąkotkę, opracować ubytek chrząstki, usunąć wolne ciała stawowe albo zrekonstruować uszkodzone więzadło krzyżowe. Na tej samej zasadzie opiera się artroskopia barku, którą również wykonujemy w Wiśniowa Clinic.

Ograniczenie ingerencji w tkanki miękkie przekłada się bezpośrednio na komfort pacjenta. Po artroskopii kolana dolegliwości bólowe są wyraźnie mniejsze niż po klasycznej operacji otwartej, ryzyko powikłań niższe, a blizny pozostają praktycznie niewidoczne. Skraca się również czas rekonwalescencji i powrotu do aktywności zawodowej.

O kwalifikacji do zabiegu decyduje ortopeda po zebraniu wywiadu, badaniu klinicznym stawu oraz analizie badań obrazowych – najczęściej rezonansu magnetycznego. Artroskopię kolana rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy leczenie zachowawcze, rehabilitacja i farmakoterapia nie przyniosły oczekiwanej poprawy.

Do najczęstszych wskazań należą:

• Uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej lub bocznej.
• Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego (ACL) lub tylnego (PCL).
• Ubytki i uszkodzenia chrząstki stawowej.
• Obecność wolnych ciał stawowych, tak zwanych myszek stawowych.
• Nawracające blokowanie się kolana lub uczucie przeskakiwania w stawie.
• Przewlekły wysięk i obrzęk stawu o niejasnej przyczynie.
• Przerost i stan zapalny błony maziowej.
• Niestabilność rzepki oraz zaburzenia jej toru ruchu.
• Zmiany zwyrodnieniowe wymagające oczyszczenia stawu.

Sygnałem, który powinien skłonić do konsultacji ortopedycznej, jest ból kolana utrzymujący się dłużej niż kilka tygodni, nawracający obrzęk, uczucie uciekania stawu przy chodzeniu oraz ograniczenie pełnego zgięcia lub wyprostu.

Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub ogólnym, w zależności od decyzji anestezjologa i preferencji pacjenta. Znieczulenie podpajęczynówkowe całkowicie znosi czucie w kończynach dolnych przy zachowaniu świadomości.

Po przygotowaniu pola operacyjnego chirurg wykonuje niewielkie nacięcia i wprowadza do stawu artroskop. Wnętrze kolana wypełniane jest jałowym płynem, który rozszerza przestrzeń stawową i zapewnia dobrą widoczność. Operator ocenia kolejno wszystkie struktury stawu, a następnie przystępuje do właściwego leczenia. Artroskopia kolana trwa zwykle od trzydziestu do dziewięćdziesięciu minut – czas zależy od rozległości uszkodzeń i zakresu wykonywanej naprawy. Na koniec nacięcia zaopatruje się pojedynczymi szwami i zakłada opatrunek.

Po zabiegu pacjent pozostaje pod obserwacją zespołu medycznego. Po ustąpieniu działania znieczulenia i kontroli stanu ogólnego najczęściej jeszcze tego samego dnia wraca do domu z zaleceniami oraz terminem wizyty kontrolnej.

Przygotowanie do artroskopii kolana rozpoczyna się od wizyty kwalifikacyjnej u ortopedy oraz konsultacji anestezjologicznej. Lekarz ustala wówczas zakres planowanego zabiegu i dobiera rodzaj znieczulenia. Pacjent powinien poinformować zespół o wszystkich przyjmowanych lekach – szczególnie o tych rozrzedzających krew, a także o alergiach i chorobach przewlekłych. Lekarz zdecyduje wówczas, czy i na ile dni przed zabiegiem należy je odstawić.

Przed zabiegiem wykonuje się zestaw badań:

• Morfologia krwi.
• Badania krzepnięcia krwi (APTT, INR).
• Poziom elektrolitów i cukru we krwi.
• Oznaczenie grupy krwi wraz z czynnikiem Rh.
• Badanie ogólne moczu.
• EKG.
• RTG klatki piersiowej.

W dniu poprzedzającym zabieg należy pozostać na czczo przez co najmniej sześć godzin przed przyjęciem – dotyczy to również płynów. Operowaną kończynę trzeba dokładnie umyć, a skórę pozostawić bez uszkodzeń i podrażnień. Do kliniki warto zabrać wygodne, luźne ubranie, obuwie na płaskiej podeszwie oraz komplet dokumentacji medycznej wraz z opisem rezonansu. Konieczne jest również zapewnienie transportu do domu – po znieczuleniu pacjent nie może prowadzić pojazdu.

Przebieg rekonwalescencji w dużej mierze zależy od tego, jak konsekwentnie pacjent stosuje się do wskazówek zespołu medycznego. Podstawowe zalecenia po artroskopii kolana to:

• Odciążaj operowaną kończynę przy pomocy kul przez okres wskazany przez lekarza.
• Utrzymuj kolano w uniesieniu w pierwszych dobach po zabiegu.
• Stosuj zimne okłady w celu zmniejszenia obrzęku.
• Dbaj o suchość i czystość opatrunku, unikaj moczenia ran.
• Przyjmuj leki przeciwbólowe i przeciwzakrzepowe zgodnie z zaleceniem.
• Rozpocznij ćwiczenia we wskazanym terminie i nie przyspieszaj obciążania stawu na własną rękę.
• Zgłoś się na wizytę kontrolną oraz zdjęcie szwów.

Niepokojącymi objawami, które wymagają pilnego kontaktu z kliniką, są narastający ból, gorączka, silne zaczerwienienie okolicy rany, wyciek treści z nacięć oraz obrzęk i bolesność łydki.

Rehabilitacja jest nieodłącznym elementem leczenia i decyduje o ostatecznym efekcie zabiegu. Program ćwiczeń dobierany jest indywidualnie, a jego celem jest odbudowa siły mięśnia czworogłowego uda, przywrócenie pełnego zakresu ruchu oraz odtworzenie prawidłowej stabilizacji stawu.

Tempo powrotu do aktywności zależy od zakresu wykonanej procedury. Po artroskopii o charakterze oczyszczającym pacjenci wykonujący pracę siedzącą wracają do obowiązków zawodowych zwykle w ciągu jednego do dwóch tygodni, a do rekreacyjnej aktywności fizycznej po około czterech do sześciu tygodni. Po zabiegach rekonstrukcyjnych, takich jak szycie łąkotki czy rekonstrukcja więzadła krzyżowego, proces ten jest znacznie dłuższy i pełny powrót do sportu może zająć od kilku do kilkunastu miesięcy. Szczegółowy harmonogram zawsze ustala prowadzący ortopeda wspólnie z fizjoterapeutą.